İş zekası sadece grafik ve pano demek değildir. Tanımlayıcı, teşhis edici, öngörücü ve buyurgan analitiğin farkını ve şirketlerin genelde nerede takıldığını inceliyoruz.
İş zekası (business intelligence) çoğu zaman "renkli grafikler ve panolar" ile eşitlenir. Oysa analitik dünyasında yaygın kabul gören dört seviyeli bir olgunluk modeli var, ve çoğu şirket bu merdivenin yalnızca ilk basamağında duruyor.
Tanımlayıcı analitik (descriptive) "geçen ay ne kadar sattık?" gibi soruların cevabıdır — geçmişe bakar. Teşhis edici analitik (diagnostic) bir adım ileri gider: "neden geçen ay satışlar düştü?" Öngörücü analitik (predictive) "önümüzdeki ay ne olacak?" sorusuna, geçmiş verilerdeki örüntülere dayanarak bir tahmin sunar. Buyurgan analitik (prescriptive) ise en üst seviyedir: "bu durumda ne yapmalıyız?" sorusuna somut bir öneriyle cevap verir. Her seviye bir öncekinden daha fazla veri olgunluğu ve daha az manuel yorum gerektirir.
Teşhis edici analitiğe geçebilmek için, verinin farklı sistemler arasında tutarlı ve birbirine bağlanabilir olması gerekir. Satış verisi bir tabloda, müşteri verisi başka bir sistemde, proje verisi üçüncü bir araçta yaşıyorsa, "neden" sorusuna cevap vermek elle veri birleştirmeyi gerektirir — bu da çoğu ekibi ilk basamakta bırakır. Bu, bir analitik araç eksikliği değil, genellikle bir veri bağlantısı eksikliğidir.
Etkili bir pano üç koşulu karşılar: güncelliğini korur (haftalık elle güncellenen bir Excel dosyası değil), tek bir doğruluk kaynağına dayanır (aynı sayı, farklı ekiplerde farklı görünmez) ve bir eyleme bağlanır (bir sayı kritik bir eşiği geçtiğinde birileri bunu görüp harekete geçer). Bu üçü sağlanmadan eklenen her yeni grafik, kararı değil, yalnızca ekranı doldurur.
İş zekası olgunluğunu artırmanın en gerçekçi yolu, daha fazla rapor eklemek değil, mevcut veriyi birbirine bağlamaktır. "Ne oldu" sorusuna güvenilir bir cevabınız yoksa, "ne yapmalıyız" sorusuna asla sağlıklı bir cevap veremezsiniz.
Bu konuyla ilgili diğer makalelerimizi de keşfedin.
